Aðsent efni

Minningarorð um Þórarin Sveinsson

 

Okkur er ljúft og skylt að minnast góðs vinar, Þórarins Sveinssonar, sem lauk langri lífsgöngu 24. apríl síðastliðinn á dvalarheimilinu Barmahlíð á Reykhólum.

Leiðir okkar Þórarins lágu saman í Reykhólasveitinni fyrir mörgum árum þegar við vorum að vinna við skógrækt og landgræðslu í Skógum í Þorskafirði, fæðingarstað Matthíasar Jochumssonar.

Þórarinn hafði búið stærstan hluta fullorðinsára sinna í Hólum og við heimsóttum hann oft á sumrin til að spjalla og fræðast um mannlíf og sveitarhag og ekki síst um kynni hans af Jochum Eggertssyni, skáldi, alþýðufræðimanni og bróðursyni Matthíasar. Jochum eignaðist Skóga, jörð forfeðra sinna, á sjötta áratug síðustu aldar, hóf þar strax skógrækt og er talinn einn af frumkvöðlum í ræktun og hirðingu skóga á Íslandi.

Við komum ekki að tómum kofanum hjá Þórarni í þessum efnum enda var hann flestum mönnum fróðari um mannlíf, menningu og náttúru þessarar söguríku sveitar. Jochum og Þórarinn áttu það sammerkt að þeir höfðu báðir útskrifast sem búfræðingar frá Hvanneyri og síðar á ævinni gengið báðir til liðs við baháʼí trúna, Jochum á sjötta áratug síðustu aldar og Þórarinn á þeim níunda.

Jochum var meðal þeirra fyrstu sem snerust til fylgis við baháʼí trúna á Íslandi. Hann vann henni þarft starf og arfleiddi íslenska bahá’í samfélagið að Skógum með því fororði að baháʼíar héldu áfram að rækta landið eftir sinn dag. Það hafa þeir einnig gert svikalaust. Það var gaman og fróðlegt að heyra Þórarin segja frá Jochum, þessum stórbrotna persónuleika sem á annan áratug vann einn síns liðs að ræktun Skógalandsins og varð þekktur í sveitinni bæði fyrir atorku sína og sérvisku en ekki síður fyrir ljúft viðmót og gestrisni.

Þórarinn var einstaklega vel lesinn maður, fróður með afbrigðum um íslenska sagnalist og vel heima í íslenskum samtímabókmenntum. Hann kvaðst una sér vel á bæ sínum þrátt fyrir töluverða einveru á veturna. Bærinn stendur nokkuð afsíðis frá þjóðvegi og þaðan er einstakt útsýni yfir Breiðafjörðinn og Borgarlandið fagra í vestri.

Mikil sjávarföll eru víða á Vestfjörðum og Þórarinn sagði okkur að á fjöru væri hægt að ganga nánast þurrum fótum frá bænum yfir Króksfjörðinn til Borgarlandsins en tók reyndar fram að það hefði hann aldrei gert sjálfur. Hann fræddi okkur um sögustaði í Reykhólasveitinni og í ljós kom að hann hafði lesið íslenskar fornbókmenntir í þaula, hafði mikið dálæti á Sturlungu og sagði okkur frá aðförum vígamanna í Reykhólasveitinni á „öldu Sturlunga“, hvernig þeir brenndu Þorvald Vatnsfirðing inni á Gillastöðum og öðrum yfirgangi þeirra víða um sveitir.

Okkur lék forvitni á að heyra um tildrög þess að hann gerðist baháʼí, enda sjálfir fylgjendur þessarar merkilegu og mannbætandi trúar. Þórarinn sagði að hann hefði eitt sinn sem oftar verið staddur í fornbókaverslun í Reykjavík og komið auga á bókina „Baháʼuʼlláh og nýi tíminn“ í íslenskri þýðingu Hólmfríðar Árnadóttur. Hann keypti bókina og byrjaði strax að lesa. Sýn trúarinnar á heiminn og framtíð hans heillaði hann, ekki síst kenningar hennar um einingu mannkyns og trúarbragða þess, upprætingu fordóma á grundvelli kynþátta og þjóðernis og áhersla hennar á nauðsyn fréttlætis, samkenndar og vináttu allra manna. Þetta féll vel að hugmyndum hans sjálfs því hann hafði lengi talið að trúarbrögð mannkyns hafi orðið mannsetningum að bráð í tímans rás.

Spjalli okkar lauk yfirleitt með því að Þórarinn bar fram svart kaffi, við kveiktum okkur í pípu og sátum þöglir og hugsandi um stund með gjálp lognöldunnar við fjörusteina og sönghljóð mófugla í eyrum.

Við kveðjum Þórarinn með söknuði og sendum ástvinum hans innilegar samúðarkveðjur.

 

Eðvarð T. Jónsson
Böðvar Jónsson

Pistill frá Skógum

Kæru sveitungar

Þá er enn eitt sumarið að renna sitt skeið. Eins og undanfarin sumur hefur það átt sín sérkenni. Ég upplifði það sem hlýtt, sólríkt en úr hófi þurrt alla vega þar til síðsumarið gekk í garð. Það hefur verið venja í Skógum að planta að vori en það var engin áætlun um plöntun þetta vorið, kannski sem betur fer, því litlar skógarplöntur hefðu átt erfitt með að að festa rætur í þessum þurrki.

Nú á haustdögum fer fram plöntun á 30.000 birkiplöntum en það eru mótvægisaðgerðir Vegagerðarinnar vegna Teigsskógar. Haustrigningar og lægra hitastig haustsins virkar eins og náttúruleg vökvun og kaldur bakstur á rætur plantnanna vonandi með aukinni lifun.

Þið sem þekkið Skógalandið frá þjóðveginum hafið kannski áttað ykkur á því hvernig það skiptist í þrjá hluta. Nyrst er það, sem við köllum gamla skóg. Sunnan við Bolagil að merkjum við Kinnarstaði köllum við nýja skóg

Ósnerta svæðið milli gamla og nýja skógar er kringum og ofan við minnismerki Matthiasar. Þetta svæði hefur haft sérstöðu í okkar huga og er því nánast ósnert þar til núna. Um þessar mundir fer fram fyrsta öfluga gróðursetningin í þetta svæði. Það er Vegagerðin sem hefur fengið leyfi til að planta þarna til mótvægis við það sem fellt var vegna Teigskógarvegar. Birki er trjátegundin sem plantað er. Það finnst okkur vel við hæfi því það var tegundin sem Matthias þekkti og ólst upp við. Birkiskógur var skógur Matthiasar. Sá skógur sem hann orti um:

Skógurinn horfinn

er skreytti hér fold,

fallinn og sorfinn

í fen eða mold.

 

En vonin yfirgaf ekki Matthias og hann sneri sér til skaparans með þessum orðum:

Friði drottinn fjörðinn minn

fósturbyggð og þingstaðinn.

Blessi lýð og landsins plóg

og lífgi við minn gamla skóg.

Vonandi er það sem er að gerast núna upphafið að því að bæn þjóðskáldsins rætist.